Modern araç artık yalnızca mekanik sistemleriyle tanımlanmıyor. Bağlanabilirlik, yazılım, elektronik kontrol üniteleri, bulut hizmetleri, mobil uygulamalar ve kablosuz uzaktan güncellemeler, bir aracın kullanım ömrü boyunca nasıl çalışacağını giderek daha fazla belirliyor.
Bu dönüşüm yeni bir homologasyon zorluğu yaratmıştır. Bir araç üretim hattından çıktığında teknik olarak uygun olabilir; ancak yeni güvenlik açıkları ortaya çıktıkça, bağlantılı hizmetler geliştikçe ve yazılımlar güncellendikçe siber güvenlik risklerine maruz kalma düzeyi değişebilir.
Birleşmiş Milletler 155 ve 156 No.lu Düzenlemeleri bu temel değişime yanıt vermektedir. Bu iki düzenleme birlikte araç siber güvenliği, siber güvenlik yönetimi ve yazılım güncellemelerinin yönetişimine ilişkin mevzuat çerçeveleri getirerek uygunluğu fiziksel aracın ötesine, üreticinin kurumsal süreçlerine ve aracın devam eden sayısal yaşam döngüsüne taşımaktadır.
Homologasyon Artık Yalnızca Fiziksel Donanımla İlgili Değil
Geleneksel araç onayı; frenler, direksiyon, aydınlatma, yapısal sistemler, emisyonlar ve yolcu koruması gibi görece kararlı fiziksel sistemler etrafında gelişmiştir.
Modern araçlar çok farklı bir mühendislik ortamı ortaya koymaktadır. Araçlar dış sistemlerle sürekli iletişim kurarken, güvenlik açısından kritik işlevler giderek daha fazla yazılım tarafından kontrol edilmektedir.
Araç özellikleri üretimden sonra büyük ölçüde sabit kalır; mevzuata ilişkin değerlendirme ise tasarım onayı ve üretimin uygunluğu üzerinde yoğunlaşır.
Yazılım, bağlanabilirlik, arka uç hizmetleri ve ortaya çıkan siber tehditler, aracın hizmet ömrü boyunca çalışma ortamını değiştirebilir.
Siber Güvenlik Araç Tip Onayının Bir Parçası Hâline Geliyor
Birleşmiş Milletler 155 No.lu Düzenlemesi, araçların siber güvenlik ve Siber Güvenlik Yönetim Sistemi bakımından onaylanmasına ilişkin yeknesak hükümler belirlemektedir.
Düzenleme, birbiriyle yakından bağlantılı iki güvence katmanı oluşturur.
Üretici, araç yaşam döngüsünün ilgili aşamaları boyunca siber güvenlik risklerinin belirlenmesi, değerlendirilmesi, ele alınması ve izlenmesine yönelik süreçleri ortaya koymalıdır.
Üretici, araç tipiyle ilgili siber güvenlik risklerinin belirlendiğini ve uygun şekilde ele alındığını göstermelidir.
Siber Güvenlik Bir Yaşam Döngüsü Süreci Olarak Yönetilmelidir
Siber Güvenlik Yönetim Sistemi uygunluk modelini değiştirir; çünkü onay yalnızca tek bir aracın özelliklerine değil, kısmen kurumsal yetkinliğe de bağlıdır.
Süreçler ilgili siber güvenlik tehditlerini, güvenlik açıklarını ve olası saldırı yollarını belirlemelidir.
Belirlenen riskler olası sonuçlarına ve gerçekleşme olasılıklarına göre değerlendirilmelidir.
Siber güvenlik riskini azaltmak için uygun tasarım, teknik ve kurumsal tedbirler uygulanır.
Siber güvenlik tedbirlerinin amaçlandığı şekilde işlediğini gösteren destekleyici kanıtlara ihtiyaç vardır.
Araçlar hizmete girdikten sonra yeni tehditler ve güvenlik açıkları dikkate alınmaya devam edilmelidir.
İlgili siber güvenlik sorunları belirlendiğinde üreticilerin bunlara müdahale edecek süreçlere sahip olması gerekir.
Tehdit ortamının kendisi değişmeye devam ettiğinden siber güvenlik yönetimi tip onayı verildiğinde sona eremez.
Aracın Saldırı Yüzeyi Fiziksel Aracın Çok Ötesine Uzanır
Bağlantılı araçlar çok sayıda iç ve dış sistemle etkileşim kurar. Bu nedenle siber güvenlik değerlendirmesi yalnızca tek tek elektronik bileşenleri değil, bütün ekosistemi dikkate almalıdır.
İç iletişim ağları ve elektronik kontrol üniteleri olası saldırı yollarına dönüşebilir.
Hücresel iletişim, kablosuz ağ, kısa mesafeli kablosuz bağlantı ve diğer iletişim arayüzleri dış bağlantıyı artırır.
Servis ve tanılama erişimi yeterince kontrol edilmezse siber güvenlik riskleri oluşturabilir.
Üretici sunucuları ve bağlantılı hizmetler araç işlevlerini ve verilerini etkileyebilir.
Araç kontrolü ve kullanıcı uygulamaları, daha geniş siber güvenlik sınırının bir parçası hâline gelebilir.
Üçüncü taraf yazılımlar, yazılım kitaplıkları, bileşenler ve tedarikçiler, araç üreticisinin doğrudan geliştirme ortamı dışından güvenlik açıkları oluşturabilir.
Yazılım Güncellemeleri Mevzuat Kontrolünün Bir Parçası Hâline Geliyor
Birleşmiş Milletler 156 No.lu Düzenlemesi, yazılım güncellemeleri ve Yazılım Güncelleme Yönetim Sistemine ilişkin yeknesak hükümler belirlemektedir.
Önemi kablosuz uzaktan güncellemenin çok ötesine uzanır. Düzenleme, onaylanmış araç özelliklerini etkileyebilecek yazılım değişikliklerinin kontrolü için yapılandırılmış bir çerçeve oluşturur.
Üretici, araç yazılım güncellemelerinin tanımlanması, değerlendirilmesi, kontrol edilmesi, belgelenmesi ve uygulanmasına yönelik süreçler oluşturur.
Araç ve güncelleme süreçleri, yazılımın tanımlanması, bütünlüğü ve güncellemenin güvenli biçimde uygulanmasına ilişkin geçerli gereklilikleri karşılamalıdır.
Daha geniş amacı, yazılım güncellemelerinin sistematik biçimde kontrol edilmesini ve yazılım değiştikçe onayla ilgili araç özelliklerinin izlenebilir kalmasını sağlamaktır.
Yazılım Değişikliği Yönetişim Gerektirir
Yazılım Güncelleme Yönetim Sistemi, üreticilerin araçları etkileyen yazılım güncellemelerini kontrol ettiği kurumsal çerçeveyi sağlar.
İlgili yazılım sürümleri ve yapılandırmaları tanımlanabilir ve izlenebilir durumda kalmalıdır.
Üreticilerin bir güncellemenin onaylanmış araç özelliklerini nasıl etkilediğini belirleyen süreçlere ihtiyacı vardır.
Değişiklikler, ilave test, onay genişletmesi veya başka bir mevzuat işleminin gerekli olup olmadığını belirlemek üzere değerlendirilmelidir.
Yazılım güncelleme paketleri ve uygulama süreçleri yetkisiz müdahaleye karşı korunmalıdır.
Araç, kurulum sürecini ve güncellemenin uygulanmasına ilişkin koşulları uygun biçimde yönetmelidir.
Yazılım değişiklikleri ve bunların onaylanmış araç yapılandırmasıyla ilişkisi kontrollü kayıtlar gerektirir.
Düzenleme Yazılım Tanımlama Numarası Yazılımı Tip Onayına Bağlar
Birleşmiş Milletler 156 No.lu Düzenleme çerçevesiyle getirilen önemli kavramlardan biri Düzenleme Yazılım Tanımlama Numarasıdır.
Uygulanabildiği durumlarda Düzenleme Yazılım Tanımlama Numarası, belirli bir Birleşmiş Milletler Düzenlemesiyle ilgili yazılımı aracın onaylanmış yapılandırmasına bağlayan bir mevzuat mekanizması sağlar.
Geleneksel homologasyon, bir onayla ilişkili fiziksel yapılandırmaları, sistemleri ve bileşenleri tanımlar.
Düzenleme Yazılım Tanımlama Numarası, geçerli yazılım yapılandırmasının mevzuat çerçevesinde tanımlanabilir hâle gelmesini sağlar.
Fiziksel olarak aynı iki araç, farklı yazılımlar içerdiği için farklı davranabilir. Bu nedenle mevzuata ilişkin izlenebilirliğin yalnızca fiziksel donanımı değil, onaylanmış işlevleri yöneten yazılımı da giderek daha fazla tanımlaması gerekir.
Araç Fabrikadan Çıktıktan Sonra Değişebilir
Kablosuz uzaktan güncelleme, her aracın servise gitmesini gerektirmeden üreticilerin araç yazılımını uzaktan değiştirmesine olanak tanır.
Faydaları önemlidir. Üreticiler arızaları düzeltebilir, işlevselliği geliştirebilir, siber güvenlik açıklarını giderebilir ve araç filolarına yeni yetenekler kazandırabilir.
Ancak aynı yetenek daha önce görülmemiş bir homologasyon sorusu doğurur: Onaylanmış bir araç hizmete girdikten sonra değiştiğinde ne olur?
Mevcut araç yapılandırmasını ve geçerli mevzuat onaylarını belirleyin.
Önerilen güncellemenin onayla ilgili özellikleri değiştirip değiştirmediğini değerlendirin.
Değiştirilen yazılımın amaçlandığı şekilde davrandığını ve geçerli gereklilikleri karşılamaya devam ettiğini doğrulayın.
Güncellemeyi kontrollü ve korumalı mekanizmalar aracılığıyla uygulayın.
Aracın güncelleme sürecini güvenli biçimde tamamlayabildiğinden veya uygun şekilde yönetebildiğinden emin olun.
Ortaya çıkan yazılım ve mevzuat yapılandırmasına ilişkin kanıtları muhafaza edin.
Siber Güvenlik ve Yazılım Güncellemeleri Ayrı Ayrı Yönetilemez
Birleşmiş Milletler 155 ve 156 No.lu Düzenlemeleri farklı mevzuat amaçlarını ele alır; ancak uygulamada birbirleriyle yakından bağlantılıdır.
Tehditleri ve güvenlik açıklarını belirleyin, uygun azaltıcı tedbirleri uygulayın ve ilgili araç yaşam döngüsü boyunca siber güvenliği izlemeye devam edin.
Aracın geçerli mevzuat uygunluğunu korurken yazılım güncellemelerini kontrol edin, değerlendirin, belgeleyin ve uygulayın.
Bağlantı, araçlar hizmete girdikten sonra bir siber güvenlik açığı keşfedildiğinde özellikle belirgin hâle gelir.
Araç Üreticisi Aracın Güvenliğini Tek Başına Sağlayamaz
Modern araç yazılımları ve elektronik mimarileri geniş tedarikçi ekosistemlerine dayanır. Araç üreticileri; çok sayıda kuruluştan gelen fiziksel donanımları, gömülü yazılımları, işletim sistemlerini, bağlantı modüllerini, bulut altyapısını ve üçüncü taraf hizmetlerini bütünleştirebilir.
Siber güvenlik ve yazılım yönetimine ilişkin beklentiler tedarikçi ilişkilerine dâhil edilmelidir.
Araç üreticilerinin araç düzeyindeki siber güvenlik değerlendirmesini desteklemek için tedarikçilerden uygun teknik kanıtlara ihtiyacı vardır.
Araç uygunluğunu etkileyebilecek tedarikçi yazılımı ve bileşen değişikliklerinin kontrollü biçimde bildirilmesi gerekir.
Yeni belirlenen güvenlik açıkları, birden fazla kuruluş arasında eşgüdümlü inceleme ve azaltma çalışmaları gerektirebilir.
Araç üreticisi, araç tipinin uygunluğunu gösterme sorumluluğunu korurken tedarik zincirinden sağlanan kanıtlara ve iş birliğine bağımlı olmaya devam eder.
Birleşmiş Milletler 155 ve 156 No.lu Düzenlemeleri Gelişmeye Devam Ediyor
Siber güvenlik ve yazılım mevzuatı durağan kalamaz; çünkü düzenlediği teknolojiler ve riskler de sürekli değişmektedir.
Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonunun Otomatik/Otonom ve Bağlantılı Araçlar Çalışma Grubu ile uzman siber güvenlik ve yazılım güncelleme çalışmaları mevzuat çerçevesini geliştirmeye devam etmektedir.
Birleşmiş Milletler 156 No.lu Düzenlemesi, yazılım güncelleme mevzuat çerçevesinin sürekli gelişimini yansıtan yeni 01 değişiklik serisine ilerlemiştir.
156 No.lu Düzenlemeye ilişkin yorumlama belgesi, yazılım güncellemesi ve Yazılım Güncelleme Yönetim Sistemi gerekliliklerinin tutarlı uygulanmasını desteklemek amacıyla geliştirilmeye devam etmektedir.
Birleşmiş Milletler 155 No.lu Düzenlemesi ve siber güvenlik yönetimi çerçevesine ilişkin ilave öneriler Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu tarafından etkin biçimde değerlendirilmeye devam etmektedir.
Siber güvenlik ve yazılım güncellemesi hükümleri, elektronik olarak kontrol edilen araç işlevlerini düzenleyen diğer düzenlemelerle giderek daha fazla etkileşime girmektedir.
Sürekli Sayısal Uygunluğun Oluşturulması
155 ve 156 No.lu Düzenlemeler, üreticilerin tekil onay testlerinin ötesini düşünmesini ve araç yaşam döngüsü boyunca uygunluğu destekleyebilecek tekrarlanabilir sistemler oluşturmasını gerektirir.
Geliştirme, üretim, izleme, olay müdahalesi ve ilgili tedarik zinciri faaliyetlerini kapsayan siber güvenlik yönetişimi oluşturun.
Yazılım tanımlama, güncelleme değerlendirmesi, geçerleme, uygulama ve mevzuat izlenebilirliği için kontrollü süreçler uygulayın.
Elektronik sistemleri, arayüzleri, veri akışlarını, yazılım bağımlılıklarını ve olası saldırı yüzeylerini anlayın.
Yazılım ve bileşen tedarik zinciri genelinde kanıt, iletişim ve değişiklik kontrolü mekanizmaları oluşturun.
Yazılım yapılandırmaları ile bu yapılandırmalardan etkilenen düzenlemeler arasındaki izlenebilirliği koruyun.
Araçlar hizmete girdikten sonra ortaya çıkan siber güvenlik sorunlarını belirleme ve uygun şekilde müdahale etme yeteneğini sürdürün.
Asıl amaç, yazılım ve siber riskler geliştikçe güvenli, kontrollü ve uygunluğu kanıtlanabilir araçları destekleyebilecek işleyen bir yönetişim sistemi oluşturmaktır.
Tip Onayından Sürekli Sayısal Uygunluğa
Birleşmiş Milletler 155 ve 156 No.lu Düzenlemeleri, araç homologasyon kapsamına eklenen iki gereklilikten çok daha fazlasını temsil eder.
Araç mühendisliği ile mevzuata uygunluk arasındaki ilişkide yapısal bir değişimi yansıtırlar.
Siber güvenlik tehditleri üretimden sonra ortaya çıkabilir. Yazılım, onaydan sonra aracın davranışını değiştirebilir. Güvenlik açıkları aracın içinden, tedarik zincirinden veya bağlantılı altyapıdan kaynaklanabilir. Bu nedenle mevzuata ilişkin kanıtların geleneksel tip onayı anının ötesine uzanması gerekir.
Uygunluk, görece kararlı bir araç yapılandırması etrafında yoğunlaşır.
Siber güvenlik ve yazılım yönetişimi uygunluğu aracın işletme ömrüne kadar uzatır.