Bir ölçüm, müşterinin ne kadar ödeme yapacağını, ne kadar enerji veya su sağlandığını, ticari bir işlemin nasıl hesaplandığını ya da yasal olarak kontrol edilen bir ölçümün güvenilir olup olmadığını belirlediğinde, ölçüm doğruluğu teknik bir özellik olmanın ötesine geçer. Düzenleyici bir gereklilik hâline gelir.
Yaygın olarak Ölçüm Cihazları Direktifi veya MID olarak bilinen 2014/32/EU Direktifi, Avrupa Birliği pazarında bulundurulan ve/veya yasal olarak kontrol edilen ölçüm görevlerinde kullanıma alınan belirli ölçüm cihazı kategorileri için uyumlaştırılmış gereklilikler oluşturur.
MID, temel metrolojik gereklilikleri cihaza özgü gerekliliklerle birleştirir. İmalatçılar, cihazlarının Direktif kapsamına girip girmediğini belirlemeli, ilgili cihaz kategorisini tanımlamalı, uygulanabilir doğruluk ve çevresel gereklilikleri belirlemeli, uygun bir uygunluk değerlendirme prosedürü seçmeli ve bu prosedürün gerektirdiği durumlarda bir Onaylanmış Kuruluşu sürece dâhil etmelidir.
MID uygunluğunun ayrıca kendine özgü bir işaretleme gerekliliği vardır. Direktife uygun cihazlar, CE işaretiyle birlikte tamamlayıcı metroloji işaretini ve uygulanabildiği durumlarda üretim kontrolü aşamasına katılan Onaylanmış Kuruluşun kimlik numarasını taşır.
Bu GAR İçgörüsü; MID kapsamını, cihaz kategorilerini, temel gereklilikleri, metrolojik performansı, uygunluk değerlendirmesini, Onaylanmış Kuruluş katılımını, teknik dokümantasyonu, işaretlemeyi ve Avrupa pazarına erişimin pratik yolunu açıklar.
Bu Makalede Gezinin
MID kapsamını, cihaz kategorilerini, temel gereklilikleri, metrolojik performansı, uygunluk değerlendirmesini, teknik dokümantasyonu, işaretlemeyi ve pazara erişimi inceleyin.
2014/32/EU Direktifinin Anlaşılması
Ölçüm Cihazları Direktifi, kapsam dâhilindeki ölçüm cihazlarının AB pazarında bulundurulmadan ve/veya düzenlemeye tabi ölçüm görevlerinde kullanıma alınmadan önce karşılaması gereken gereklilikleri belirler.
Yasal metroloji; hatalı ölçümün tüketicileri, işletmeleri, vergilendirmeyi, kamu hizmetlerini, çevrenin korunmasını ve adil ticareti doğrudan etkileyebilmesi nedeniyle vardır. Bu nedenle MID yalnızca bir cihazın ölçüm yapıp yapamadığına değil, ölçüm performansına amaçlanan kullanım koşulları altında güvenilip güvenilemeyeceğine odaklanır.
Ölçüm Cihazı MID Kapsamına Giriyor mu?
Ölçüm yapabilen her ürün otomatik olarak MID kapsamında düzenlenen bir ölçüm cihazı değildir. Kapsam; cihazın türüne, amaçlanan ölçüm işlevine ve Direktifte belirlenen kategoriler ile cihaza özgü hükümlere girip girmediğine bağlıdır.
Üye Devletler; kamu yararı, halk sağlığı, güvenlik, çevrenin korunması, tüketicinin korunması, vergilendirme ve adil ticaret gibi hususlarla gerekçelendirildiğinde belirli ölçüm görevleri için ölçüm cihazlarının kullanılmasını zorunlu tutabilir.
Cihaz Türü
Ürünün MID kapsamındaki bir cihaz kategorisine karşılık gelip gelmediğini belirleyin.
Ölçüm İşlevi
Cihazın hangi büyüklüğü ölçtüğünü ve sonucun nasıl kullanıldığını tanımlayın.
Amaçlanan Uygulama
Ölçümün ticari, kamu hizmeti, endüstriyel, çevresel veya yasal olarak kontrol edilen diğer kullanımını belirleyin.
Ulusal Gereklilikler
Cihazın kullanıma alınacağı Üye Devlette uygulanabilir gereklilikleri dikkate alın.
MID Çerçevesi Kapsamındaki Ölçüm Cihazları
MID, tanımlanmış ölçüm ekipmanı kategorileri için cihaza özgü gereklilikler içerir. Doğru kategorinin belirlenmesi temel önemdedir; çünkü uygulanabilir teknik gereklilikleri ve izin verilen uygunluk değerlendirme prosedürlerini bu kategori belirler.
| Referans | Cihaz Kategorisi | Tipik İşlev |
|---|---|---|
| MI-001 | Su sayaçları | Tedarik edilen su miktarlarının ölçülmesi. |
| MI-002 | Gaz sayaçları ve hacim dönüştürme cihazları | Gaz miktarlarının ölçülmesi ve dönüştürülmesi. |
| MI-003 | Elektrik enerjisi sayaçları | Elektrik enerjisi tüketiminin ölçülmesi. |
| MI-004 | Isıl enerji sayaçları | Isıtma veya soğutma sistemlerinde alışverişi yapılan ısıl enerjinin ölçülmesi. |
| MI-005 | Su dışındaki sıvılar için ölçüm sistemleri | Sıvı miktarlarının sürekli ve dinamik olarak ölçülmesi. |
| MI-006 | Otomatik tartım aletleri | Kütlenin veya ilgili büyüklüklerin otomatik olarak belirlenmesi. |
| MI-007 | Taksimetreler | Ücretlendirmede kullanılan yolculukla ilgili ölçüm değerlerinin hesaplanması. |
| MI-008 | Maddi ölçüler | Bilinen miktarları yeniden üretmek veya sağlamak için kullanılan fiziksel ölçüler. |
| MI-009 | Boyutsal ölçüm cihazları | Boyutların veya boyutsal özelliklerin ölçülmesi. |
| MI-010 | Egzoz gazı analiz cihazları | Belirli egzoz gazı bileşenlerinin ölçülmesi. |
Temel Gereklilikler
Bir ölçüm cihazı, Ek I’deki temel gereklilikleri ilgili cihaza özgü hükümlerde yer alan gerekliliklerle birlikte karşılamalıdır.
İzin Verilen Hatalar
Ölçüm hatası, uygulanabilir azami izin verilen hata gereklilikleri içinde kalmalıdır.
Yeniden Üretilebilirlik
Tanımlanmış değişen koşullar altındaki ölçümler uygun ölçüde tutarlı kalmalıdır.
Tekrarlanabilirlik
Aynı koşullar altında tekrarlanan ölçümler yeterince yakın uyum göstermelidir.
Ayırt Etme ve Hassasiyet
Cihaz, ölçülen büyüklükteki değişikliklere uygun tepki vermelidir.
Dayanıklılık
Metrolojik özellikler amaçlanan kullanım süresi boyunca yeterince kararlı kalmalıdır.
Güvenilirlik
Cihazlar, hatalı ölçüm sonuçları üretebilecek kusurları en aza indirecek şekilde tasarlanmalıdır.
Uygunluk
Tasarım, amaçlanan ölçüm görevi ve çalışma ortamına uygun olmalıdır.
Bozulmaya Karşı Koruma
Metrolojik özellikler ve ölçüm verileri, kazara veya kasıtlı bozulmaya karşı uygun şekilde korunmalıdır.
Sonucun Gösterimi
Ölçüm sonuçları uygun, açık ve belirsizliğe yer vermeyen bir biçimde sunulmalıdır.
Metrolojik Performans
MID uygunluğu, cihazın belirlenen çalışma koşullarının tamamında gerekli ölçüm performansını koruduğunun gösterilmesine bağlıdır.
Doğruluk
Ölçüm hataları, cihaz ve amaçlanan kullanım koşulları için uygulanabilir sınırlar içinde kalmalıdır.
Çalışma Aralığı
İlgili debi, yük, enerji, sıcaklık, basınç veya diğer ölçüm aralıkları tanımlanmalı ve doğrulanmalıdır.
Etki Büyüklükleri
Ölçüm performansını etkileyebilecek faktörler belirlenmeli ve değerlendirilmelidir.
Bozucu Etkiler
Cihazlar, düzenleyici ve teknik çerçevede tanımlanan uygulanabilir bozucu etkilere maruz kaldıklarında uygunluğunu korumalıdır.
Çevresel ve Elektromanyetik Etkiler
Ölçüm cihazları doğruluklarını etkileyebilecek çevresel koşullara maruz kalabilir. Bu nedenle uygunluk değerlendirmesi, cihazın çalışmasının amaçlandığı ortamı dikkate almalıdır.
Sıcaklık
Sıcaklık aralıkları ve termal koşullar sensörleri, elektroniği ve ölçüm kararlılığını etkileyebilir.
Nem
İlgili nem ve yoğuşma koşulları dikkate alınmalıdır.
Mekanik Ortam
Titreşim, darbe ve diğer mekanik etkilerin değerlendirilmesi gerekebilir.
Elektromanyetik Bozucu Etkiler
Kapsam dâhilindeki ölçüm cihazlarının elektromanyetik bozucu etkilere karşı bağışıklığı MID çerçevesinde ele alınır.
Güç Kaynağı
Besleme koşullarındaki değişiklikler metrolojik performansı etkileyebiliyorsa değerlendirme gerekebilir.
Kurulum Koşulları
Yönlendirme, borulama, montaj, bağlantılar ve diğer kurulum faktörleri belirli cihaz türlerini etkileyebilir.
Uyumlaştırılmış Standartlar ve Normatif Dokümanlar
Uyumlaştırılmış standartlar, bu standartların kapsadığı temel gerekliliklere uygunluğun gösterilmesi için yapılandırılmış bir teknik yol sağlayabilir.
MID ayrıca, referansları ve ilgili bölümleri Direktife uygun şekilde tanımlanmış olan Uluslararası Yasal Metroloji Teşkilatı tarafından oluşturulan belirli normatif dokümanları da tanır.
Uyumlaştırılmış Standartlar
Yayımlanmış referanslar, ilgili standardın kapsadığı gereklilikler için uygunluk varsayımı sağlayabilir.
OIML Dokümanları
İlgili OIML normatif dokümanları MID yasal metroloji çerçevesinde önemli rol oynayabilir.
Cihaza Özgü Gereklilikler
Teknik şartnameler her zaman belirli cihaza uygulanabilir gerekliliklerle birlikte değerlendirilmelidir.
Güncel Referanslar
İmalatçılar, uygunluk varsayımı için bir standarda dayanmadan önce güncel Resmî Gazete statüsünü, değişiklikleri, kısıtlamaları ve yürürlükten kaldırma tarihlerini doğrulamalıdır.
MID Uygunluk Değerlendirmesi
MID, AB mevzuat çerçevesinden türetilen uygunluk değerlendirme modüllerini kullanır. Cihaza özgü hükümler, belirli bir ölçüm cihazı için hangi modülün veya modül kombinasyonlarının kullanılabileceğini belirler.
Tip İncelemesi
Belirli yollar, temsili bir tasarımın veya tipin Onaylanmış Kuruluş tarafından değerlendirilmesiyle başlar.
Üretim Uygunluğu
Üretim aşamasındaki kontroller, imal edilen cihazların onaylanmış tipe veya tasarıma uygunluğunu sürdürdüğünü gösterir.
Kalite Güvencesi
Bazı yollar, ilgili imalat veya ürün kalitesi faaliyetlerini kapsayan değerlendirilmiş bir kalite sistemi kullanır.
Ürün Doğrulaması
Doğrulama yolları, uygunluğu göstermek için cihazların incelenmesini ve test edilmesini içerebilir.
Birim Doğrulaması
Belirli cihaza özgü yollar, tek bir cihazın uygunluk değerlendirmesine izin verebilir.
Tam Kalite Güvencesi
İzin verildiğinde uygunluk; tasarım, imalat, son muayene ve testleri kapsayan onaylanmış bir kalite sistemine dayanabilir.
Onaylanmış Kuruluşun Rolü
Onaylanmış Kuruluşlar, seçilen MID modülü veya modül kombinasyonunun gerektirdiği bağımsız uygunluk değerlendirme faaliyetlerini yürütür.
AB Tip İncelemesi
Uygulanabildiği durumlarda Onaylanmış Kuruluş teknik tasarımı değerlendirir ve ilgili MID gerekliliklerini karşıladığını doğrular.
Kalite Sistemi Değerlendirmesi
Belirli modüller, imalatçının kalite sisteminin değerlendirilmesini ve gözetimini gerektirir.
Ürün Doğrulaması
Onaylanmış Kuruluş, doğrulamaya dayalı uygunluk yolları kapsamında cihazları inceleyebilir ve test edebilir.
Gözetim
Uygunluğun onaylanmış bir kalite sistemine dayanması hâlinde sürekli gözetim gerekebilir.
MID Teknik Dokümantasyonu
Teknik dokümantasyon, ölçüm cihazının uygulanabilir gerekliliklere uygunluğunun değerlendirilmesini mümkün kılmalı ve cihazın tasarımını, imalatını ve çalışmasını yeterli şekilde kapsamalıdır.
CE İşaretlemesi ve Tamamlayıcı Metroloji İşareti
MID’ye uygun cihazlar, CE işaretiyle birlikte Direktifin gerektirdiği tamamlayıcı metroloji işaretini taşır.
CE İşaretlemesi
CE işaretlemesini gerektiren uygulanabilir AB uyumlaştırma mevzuatına uygunluğu gösterir.
Metroloji İşareti
Tamamlayıcı metroloji işareti, büyük “M” harfi ile iliştirildiği yılın son iki rakamının bir dikdörtgen içinde gösterilmesinden oluşur.
Onaylanmış Kuruluş Numarası
Gerekli olduğunda Onaylanmış Kuruluşun kimlik numarası CE ve tamamlayıcı metroloji işaretlerini takip eder.
Cihaz Üzerindeki İbareler
İmalatçının tanımlanması, doğruluk ve çalışma özelliklerine ilişkin ilave bilgiler uygulanabildiği ölçüde gereklidir.
AB Uygunluk Beyanı
AB Uygunluk Beyanı, cihazın uygulanabilir Birlik uyumlaştırma mevzuatına uygunluğuna ilişkin imalatçı sorumluluğunu kayıt altına alır.
Cihazın Tanımlanması
Beyan, ilgili olduğu ölçüm cihazını açıkça tanımlamalıdır.
İmalatçı
Sorumlu imalatçı ve ilgili tanımlayıcı bilgiler belirtilmelidir.
Mevzuat
Uygulanabilir Birlik uyumlaştırma mevzuatı doğru şekilde tanımlanmalıdır.
Standartlar ve Şartnameler
İlgili uyumlaştırılmış standartlar ve diğer teknik referanslar uygulanabildiği durumlarda belirtilmelidir.
Onaylanmış Kuruluş
Gerekli olduğunda uygulanabilir Onaylanmış Kuruluş bilgileri ve uygunluk sertifikaları dâhil edilmelidir.
Yetkili İmza
Beyan, imalatçının sorumluluğu altında düzenlenmeli ve uygun şekilde imzalanmalıdır.
İmalatçılar, İthalatçılar ve Dağıtıcılar
MID uygunluğu, iktisadi işletmeciler zinciri genelinde yükümlülükler oluşturur. Uygunluğa ilişkin birincil sorumluluk imalatçılarda olmakla birlikte, ithalatçıların ve dağıtıcıların da kendi doğrulama ve izlenebilirlik yükümlülükleri vardır.
İmalatçı
Tasarım ve imalatın uygulanabilir gerekliliklere uygun olmasını sağlar, uygunluk değerlendirmesini tamamlar ve teknik dokümantasyonu muhafaza eder.
Yetkili Temsilci
Direktifin izin verdiği sınırlar içinde yazılı bir yetkilendirmede belirtilen görevleri yerine getirebilir.
İthalatçı
Üçüncü bir ülkeden gelen cihazı Birlik pazarına arz etmeden önce belirli uygunluk unsurlarını doğrulamalıdır.
Dağıtıcı
Gerekli özeni göstermeli ve uygulanabilir işaretleme, dokümantasyon ve izlenebilirlik gerekliliklerini doğrulamalıdır.
İzlenebilirlik
İktisadi işletmeciler, Direktifin gerektirdiği süre boyunca ilgili tedarik zinciri işletmecilerini tanımlayabilmelidir.
Uygun Olmayan Cihazlar
Bir cihaz uygunsuzluk gösterdiğinde uygun düzeltici faaliyet ve yetkili makamlarla iş birliği gerekebilir.
Ölçüm Cihazı Tasarımından AB Pazarına Erişime
MID uygunluğu, yasal metroloji gereklilikleri cihaz nihai tasarıma ulaşmadan önce ürün geliştirmeye entegre edildiğinde en verimli şekilde sağlanır.
Cihazı Tanımlayın
Ölçüm işlevini ve amaçlanan uygulamasını belirleyin.
Kapsamı Doğrulayın
Cihazın MID kapsamına girip girmediğini belirleyin.
Kategoriyi Belirleyin
Uygulanabilir cihaza özgü gereklilikleri belirleyin.
Gereklilikleri Eşleştirin
Ek I ve cihaza özgü yükümlülükleri belirleyin.
Şartnameleri Seçin
Uygun standartları ve normatif dokümanları belirleyin.
Değerlendirmeyi Planlayın
Cihaz için izin verilen bir uygunluk yolunu seçin.
Performansı Doğrulayın
Gerekli metrolojik ve çevresel değerlendirmeleri tamamlayın.
Dokümantasyonu Oluşturun
Uygunluğu destekleyen teknik dokümantasyonu derleyin.
Onaylanmış Kuruluş
Gerekli üçüncü taraf değerlendirmesini ve belgelendirmeyi tamamlayın.
Beyan Edin
AB Uygunluk Beyanını hazırlayın ve imzalayın.
İşaretleyin
CE, tamamlayıcı metroloji ve gerekli tanımlama işaretlerini uygulayın.
Uygunluğu Sürdürün
Üretilen cihazların değerlendirilen tasarımla uyumlu kalmasını sağlayın.
Ölçüm Kabiliyetinden Kanıtlanabilir Metrolojik Uygunluğa
Bir ölçüm cihazı teknik açıdan gelişmiş olabilir ve yine de yasal metroloji gerekliliklerini karşılamayabilir. MID uygunluğu, imalatçının ölçüm performansının uygulanabilir düzenleyici çerçevede belirlenen koşullar ve sınırlar içinde güvenilir kaldığını göstermesini gerektirir.
Süreç, kapsamın doğrulanması ve doğru cihaz kategorisinin belirlenmesiyle başlar. Buradan hareketle imalatçı uygulanabilir temel gereklilikleri, cihaza özgü hükümleri, teknik şartnameleri ve uygunluk değerlendirme modüllerini belirleyebilir.
Ortaya çıkan teknik kanıtlar; cihaz tasarımı, metrolojik performans, çevresel testler, yazılım kontrolleri, üretim süreçleri, uygunluk sertifikaları ve ürün işaretleri arasında bağlantı kurmalıdır.
Ölçüm Sorusu
Cihaz, belirlenen çalışma koşullarının tamamında yeterince doğru, tekrarlanabilir, güvenilir ve korunmuş ölçüm sonuçları üretebiliyor mu?
Uygunluk Sorusu
İmalatçı, üretilen cihazın MID işaretlemesinin dayandığı değerlendirilen tasarım, teknik dokümantasyon ve uygunluk prosedürüyle örtüştüğünü gösterebiliyor mu?